Жарималар 2026: правасиз ҳайдаш ва гувоҳномадан маҳрум қилиш
Ҳайдовчилик гувоҳномасисиз ҳайдаш жаримаси қанча ва ЙҲҚ жарималари нечага тушади? Ўзбекистонда жарималар БҲМ — базавий ҳисоблаш миқдорида белгиланади. 2026-йил 1-сентабрдан БҲМ 440 000 сўм. Шунинг учун тезликни 20 км/соатгача ошириш 1 БҲМ (440 000 сўм), маст ҳолда ҳайдаш эса 25 БҲМ (11 000 000 сўм) ва ҳайдаш ҳуқуқидан маҳрум қилиш билан жазоланади. Қуйида асосий қоидабузарликлар жадвали, гувоҳномасиз ҳайдаш жазоси, маҳрум қилиш муддатлари ва гувоҳномани қайтариш тартиби. Маълумотлар 2026-йил октябрь ҳолатига.
- БҲМ қанча ва жарима қандай ҳисобланади
- ЙҲҚ жарималари 2026: асосий қоидабузарликлар
- Телефон ва хавфсизлик камари учун жарима
- Ҳайдовчилик гувоҳномасисиз ҳайдаш жаримаси
- Ичиб машина ҳайдаш жаримаси
- Камералардан келган жарималар
- Ҳайдовчилик ҳуқуқидан маҳрум қилиш: нима учун ва қанча муддатга
- Маҳрум қилингандан кейин гувоҳномани қандай қайтариш
- Амалий имтиҳонда жарима баллари борми
- ЙҲҚ жарималарини қандай текшириш
- Жаримадан қутулиш учун қисқа эслатма
- Қоидабузарликсиз ҳайдашни ўргатамиз: светофор
- Кўп бериладиган саволлар
Эслатма. Жарима миқдорлари gov.uz ва advice.uz маълумотлари асосида БҲМда берилган ва 440 000 сўмга ҳисобланган. Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекс (МЖТК) нормалари ўзгариб туради, шунинг учун тўлашдан олдин ёки баҳсда матнни lex.uz сайтида текширинг.
БҲМ қанча ва жарима қандай ҳисобланади
Қонунда жарима сўмда эмас, БҲМда ёзилади. Суммани топиш учун БҲМ сонини 440 000 сўмга кўпайтиринг:
- 0,5 БҲМ — 220 000 сўм;
- 1 БҲМ — 440 000 сўм;
- 3 БҲМ — 1 320 000 сўм;
- 5 БҲМ — 2 200 000 сўм.
2026-йил 31-августгача БҲМ 412 000 сўм эди, эски мақолаларда суммалар бошқача. «Камар учун 206 000» ёки «маст ҳолда ҳайдаш учун 10 300 000» деган рақамларни кўрсангиз, бу эски БҲМ бўйича.
ЙҲҚ жарималари 2026: асосий қоидабузарликлар
Жадвалда энг кўп сўраладиган қоидабузарликлар.
| Қоидабузарлик | БҲМ | БҲМ 440 000 сўм бўлганда |
|---|---|---|
| Хавфсизлик камари тақилмаган | 0,5 | 220 000 сўм |
| Ҳужжатсиз ҳайдаш | 1 | 440 000 сўм |
| Суғурта полисисиз ҳайдаш | 1 | 440 000 сўм |
| Тезликни 20 км/соатгача ошириш | 1 | 440 000 сўм |
| Тезликни 20–40 км/соат ошириш | 5 | 2 200 000 сўм |
| Тезликни 40 км/соатдан ортиқ ошириш | 9 | 3 960 000 сўм |
| Ҳайдаш вақтида телефон | 3 | 1 320 000 сўм |
| Светофор тақиқловчи сигналида ўтиш | 3 | 1 320 000 сўм |
| Қарама-қарши йўлакка чиқиш | 10 | 4 400 000 сўм |
| Мастликни аниқлаш учун тиббий кўрикдан бош тортиш | 15 | 6 600 000 сўм + ҳуқуқдан маҳрум қилиш |
| Маст ҳолда ҳайдаш | 25 | 11 000 000 сўм + ҳуқуқдан маҳрум қилиш |
Сўмдаги суммалар advice.uz сайтининг 2026-йил 24-июндаги 1-сентабрдан янги жарималар ҳақидаги эълонидан олинган; gov.uz маълумотномаси ҳам шу нисбатларни беради. Баҳс ва шикоят учун lex.uz даги МЖТК нормасини олинг.
Тезликни такроран оширганлик учун жазо қаттиқроқ, такрор бўйича аниқ суммаларни lex.uz даги МЖТКдан кўринг.
Телефон ва хавфсизлик камари учун жарима
Бу икки қоидабузарлик энг кўп учрайди ва кўпинча майда туюлади.
- Телефон. Ҳайдаш вақтида телефонда гаплашиш — 3 БҲМ, яъни 1 320 000 сўм. Бу суғурта полисисиз ҳайдашдан қиммат.
- Хавфсизлик камари. Камар тақилмаган бўлса — 0,5 БҲМ, яъни 220 000 сўм. Сумма кичик, лекин аварияда айнан камар кўпроқ асрайди.
Ҳайдовчилик гувоҳномасисиз ҳайдаш жаримаси
Бу энг чалкаш савол: «гувоҳномасиз» уч хил ҳолатда бўлиши мумкин ва жазолар ҳар хил.
- Гувоҳнома бор, лекин уйда қолдирдингиз ёки ҳужжат йўқ. Ҳужжатсиз ҳайдаш — 1 БҲМ (440 000 сўм). Истисно: ёнингизда биометрик паспорт ёки ID-карта бўлса, гувоҳнома, техник паспорт ва полисни олиб юриш шарт эмас ва бунинг учун жарима йўқ (МЖТК 135-моддаси 4-қисми). Батафсил — «Правасиз машина ҳайдаш жаримаси» мақоласида.
- Гувоҳнома ҳеч қачон олинмаган. ОАВ маълумотларига кўра, тахминан 5 БҲМ (2 200 000 сўм), манбалардан бирида машинани жарима майдончасига олиб кетиш билан. Бу ОАВ маълумоти, аниқ модда ва суммани lex.uz даги МЖТКдан текширинг.
- Гувоҳнома бўлган, лекин сизни маҳрум қилишган. Ҳайдаш ҳуқуқидан маҳрум қилинган шахснинг транспорт бошқариши учун ОАВ (МЖТК 135-моддаси 3-қисми) 50 БҲМ, яъни 22 000 000 сўм деб ёзади. Жазодан кейин такроран ҳайдаш учун жиноий жавобгарлик назарда тутилган: жарима, ахлоқ тузатиш ишлари ёки озодликдан маҳрум қилиш.
Муддати ўтган гувоҳнома билан ёки ишончномасиз ҳайдасангиз, аниқ модда ва суммани ЙҲХХ айтади, қоидалар МЖТКнинг йўл ҳаракати хавфсизлиги соҳасидаги қоидабузарликлар бобида lex.uz да кўрсатилган. Форумларга таянманг.
Гувоҳнома йўқолса жарима борми
Гувоҳнома йўқолган бўлса, дубликат олмагунингизча рулга ўтирманг: ҳужжатсиз ҳайдаганлик учун жарима — 1 БҲМ (440 000 сўм). 2022-йилдан йўқолган миллий гувоҳноманинг дубликати имтиҳонсиз, базани текширгандан кейин берилади (ВМҚ 393-сон, 2022-йил 20-июль; батафсил права алмаштириш мақоласида). Бу маҳрум қилинган ҳайдовчиларга тааллуқли эмас.
Ичиб машина ҳайдаш жаримаси
Оддий қоидабузарликлар ичида энг қаттиқ маъмурий жазо.
- Маст ҳолда бошқариш — 25 БҲМ, яъни 11 000 000 сўм ва ҳайдаш ҳуқуқидан маҳрум қилиш.
- Мастликни аниқлаш учун тиббий кўрикдан бош тортиш — 15 БҲМ (6 600 000 сўм) ва яна маҳрум қилиш.
- Маъмурий жазодан кейин такрорланса, жиноий жавобгарлик бошланади: 2025-йил 20-февралдаги ЎРҚ-1033-сон қонун маст ҳолда такроран ҳайдаш учун уни жорий этди.
Ҳайдаш ҳуқуқидан маҳрум қилиш муддати — 3 йилгача (gov.uz ва advice.uz шундай ёзади), баъзи нашрларга кўра 1,5 йилдан. Бир неча йилга тайёр бўлинг, аниқ муддатни lex.uz даги МЖТК 131-моддасидан кўринг. Алкоголдан кейин рулга ўтманг.
Камералардан келган жарималар
Айрим қоидабузарликларни камералар автоматик қайд этади, шунинг учун жарима инспектор тўхтатмаган ва сиз билмаган ҳолда ҳам келиши мумкин. Машинани олди-сотди қилсангиз ёки бошқа одамга берсангиз, жарималар тарихини давлат рақами бўйича олдиндан текшириб олинг. Янги жарималарни ўтказиб юбормаслик учун давлат хизматларидаги шахсий кабинетингизни ойига бир марта кўриб туриш етарли.
Ҳайдовчилик ҳуқуқидан маҳрум қилиш: нима учун ва қанча муддатга
Ҳайдаш ҳуқуқидан маҳрум қилиш — жаримага қўшимча ёки алоҳида бериладиган жазо. МЖТК 28-моддаси умумий нормаси бўйича бу ҳуқуқ камида 15 кунга ва 3 йилгача олинади. Асосан икки сабаб бор.
- Маст ҳолда ҳайдаш ва тиббий кўрикдан бош тортиш — юқорида кўрсатилган.
- Жарима баллари. МЖТК 34-1-моддаси бўйича баллар бир йил давомида ҳисобга олинади. Ҳайдовчи бир йилда 12 балл лимитидан ошса, охирги қоидабузарлик учун қўшимча жазо сифатида ҳайдаш ҳуқуқидан камида олти ойга маҳрум қилинади. ОАВ биринчи шундай ҳолатлар ҳақида ёзган: материаллар судга юборилган.
Муайян қоидабузарлик учун нечта балл берилишини ва ҳозир сизда нечта балл борлигини ЙҲХХдан ва lex.uz даги МЖТКдан аниқланг. Эски нашрларга таянманг: балларни ҳисобга олиш тартиби ўзгарган.
Маҳрум қилингандан кейин гувоҳномани қандай қайтариш
Асосийси: маҳрум қилиш муддатининг ўзи гувоҳномани қайтармайди. 2026-йил 1-апрелдан Вазирлар Маҳкамасининг 2026-йил 30-мартдаги 125-сон қарори амалда. У маҳрум қилинган шахслар тартибини ўзгартирди: маҳрум қилиш муддатидан қатъи назар, жазо муддати тугагандан сўнг қуйидагилар керак:
- мажбурий тиббий кўрикдан ўтиш;
- автомактабда керакли тоифа бўйича назария ва амалиётнинг тўлиқ курсини ўтиш;
- курсни тугатганлик ҳақида электрон сертификат олиш — у имтиҳонга рухсат беради;
- назария ва амалиёт имтиҳонларини топшириш.
Бундай ҳайдовчилар учун назария имтиҳони қаттиқроқ: 50 савол, 45 дақиқа, камида 46 та тўғри жавоб. Таққослаш учун, оддий назария — 20 савол, 25 дақиқа ва 18 та тўғри жавоб (батафсил назарий имтиҳон ҳақидаги мақолада). Амалиёт маҳрум қилинган тоифадаги автомобилда топширилади.
Маҳрум қилингандан кейин қачон имтиҳон топшириш мумкин
Фақат жазо муддати тугагандан сўнг. Муддат тугамасдан курсга ёки имтиҳонга ёзилиш ҳуқуқни қайтармайди. Муваффақиятсиз уринишдан кейин қайта топшириш муддатларини маҳрум қилинган шахслар учун имтиҳон марказида аниқланг; оддий назария учун gov.uz 7 кундан олдин эмас деб кўрсатади, топширилган назария натижаси эса 2 ой амал қилади.
Маҳрум қилинганлар учун алоҳида нарх йўқ: курс нархи автомактабга боғлиқ, имтиҳонлар эса марказ тарифи бўйича тўланади. Умумий мўлжал — иккала имтиҳон учун 3 млн сўм (2026-йил 6-январдан 1,5 млндан), аниқ тариф марказга ёзилганда кўринади; батафсил гувоҳнома нархи ҳақидаги мақолада.
Амалий имтиҳонда жарима баллари борми
Бу йўл жарималаридан бошқа нарса. Амалий имтиҳон автоматлаштирилган майдончада ўтади, баҳолашни датчиклар ва камералар амалга оширади, хатолар учун 100 баллик шкала бўйича жарима баллари ҳисобланади. Улар йўлдаги жарима балларига боғлиқ эмас, фақат имтиҳон натижасини белгилайди. Амалиётга қандай машқлар кириши амалий имтиҳон мақоласида ёзилган, жарима баллари билан 32 та хатодан иборат жадвал — «Автодром машқлари ва жарималар» саҳифасида. 100 жарима балли тўпланса, имтиҳон топширилмаган ҳисобланади.
ЙҲҚ жарималарини қандай текшириш
- Жарималарни давлат рақами ва техник паспорт маълумотлари бўйича my.gov.uz ёки ЙҲХХ сайтида текширинг. Нотаниш сайтлар ва ботларга паспорт ва карта маълумотларини берманг.
- Жаримани расмий хизматлар орқали тўланг ва квитансияни сақланг.
- Тез тўлов учун баъзи ҳолларда чегирма назарда тутилган. Унинг муддати ва миқдори жарима қарорида ёзилган, шу муддатни ўтказиб юборманг.
- Қарорга рози бўлмасангиз, белгиланган муддатда шикоят қилинг; муддат қарорда кўрсатилган.
Жаримадан қутулиш учун қисқа эслатма
- Ҳар бир сафардан олдин камарни тақинг, қисқа йўлда ҳам.
- Телефонни қўлга олманг: мусиқа ва навигацияни йўлга чиқишдан олдин созланг.
- Тезлик белгиларига риоя қилинг, айниқса мактаб ёнида ва камера турган шаҳар кўчаларида.
- Алкоголдан кейин рулга ўтманг.
- Ҳужжатларингиз ва амалдаги полисни олиб юринг.
Қоидабузарликсиз ҳайдашни ўргатамиз: светофор
Тошкентдаги «Светофор» автомактаби Б тоифа бўйича механикада ўқитади: таълим ҳам, имтиҳон ҳам механикада, автоматда қўшимча машғулотлар эса хоҳишга кўра (шартларини администратордан сўранг). Тўлиқ курс — 6 500 000 сўм, муддати 2,5 ой, машғулотлар ҳафтасига уч марта 1,5 соатдан, назария онлайн мавжуд, амалиёт автодромда ва шаҳарда ўтади. Тошкентда 10 та филиал бор, ҳар куни 07:00 дан 22:00 гача ишлаймиз, аёллар гуруҳлари мавжуд. Батафсил маълумот бош саҳифада, шартлар билан «Светофор» автомактаби нархлари саҳифасида танишиш мумкин.
Кўп бериладиган саволлар
Ҳайдовчилик гувоҳномасисиз ҳайдаш жаримаси қанча?
Гувоҳномадан маҳрум қилинган шахс руль ортига ўтса, ОАВ маълумотларига кўра (МЖТК 135-моддаси 3-қисми) 50 БҲМ, яъни БҲМ 440 000 сўм бўлганда 22 000 000 сўм. Гувоҳнома умуман олинмаган бўлса, ОАВ маълумотларига кўра тахминан 5 БҲМ. lex.uz сайтида текшириб олинг.
Тезликни оширганлик учун жарима қанча?
20 км/соатгача оширса — 1 БҲМ (440 000 сўм), 20–40 км/соат — 5 БҲМ (2 200 000 сўм), 40 км/соатдан ортиқ — 9 БҲМ (3 960 000 сўм). Суммалар БҲМ 440 000 сўм ҳисобида.
Телефон ва хавфсизлик камари учун жарима қанча?
Ҳайдаш вақтида телефонда гаплашиш — 3 БҲМ (1 320 000 сўм), хавфсизлик камари тақилмаган бўлса — 0,5 БҲМ (220 000 сўм), БҲМ 440 000 сўм ҳисобида.
Ичиб машина ҳайдаш жаримаси қанча?
25 БҲМ (11 000 000 сўм) ва ҳайдаш ҳуқуқидан маҳрум қилиш. Маҳрум қилиш муддати — 3 йилгача (баъзи нашрларга кўра 1,5 йилдан). Маъмурий жазодан кейин такроран содир этилса, жиноий жавобгарлик мумкин.
Маҳрум қилингандан кейин гувоҳномани қачон қайтариш мумкин?
Фақат жазо муддати тугагандан кейин. Муддат тугамасдан курсга ёки имтиҳонга ёзилиш гувоҳномани қайтармайди.
Маҳрум қилингандан кейин гувоҳномани қайтариш учун нима керак?
ВМҚ 2026-йил 30-мартдаги 125-сон қарорига кўра (lex.uz): тиббий кўрик, автомактабда назария ва амалиётнинг тўлиқ курси ҳамда имтиҳонлар. Бундай шахслар учун назария — 50 савол, 45 дақиқа, камида 46 та тўғри жавоб керак; оддий номзодда имтиҳон бошқача: 20 савол ва 18 та тўғри жавоб.
ЙҲҚ жарималарини қандай текшириш мумкин?
Жарималар давлат рақами ва техник паспорт маълумотлари бўйича my.gov.uz ва ЙҲХХ сайтида текширилади. Нотаниш сайтларга паспорт ва карта маълумотларини берманг.