2026-йил 10-ноябрь · Янгиланган: 2026-йил 18-ноябрь · Муаллиф: Мубин Шаҳобов, Светофор автомактаби директори

Правасиз машина ҳайдаш жаримаси 2026-йилда қанча

Правасиз машина ҳайдаш жаримаси қанча? Бу ҳолатга боғлиқ: 1 дан 50 БҲМ гача. Ҳайдовчилик гувоҳномаси ҳеч қачон бўлмаган бўлса, Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг (МЖТК) 135-моддаси 2-қисми бўйича жарима 5 БҲМ, яъни 2 200 000 сўм. Гувоҳномадан маҳрум қилинган шахс рулга ўтса — 50 БҲМ, яъни 22 000 000 сўм. 2026-йил 1-сентабрдан БҲМ 440 000 сўм. Қуйида ҳар бир ҳолатни алоҳида, такрорий қоидабузарликни, машинани ушлаб туришни ва жиноий жавобгарликни кўриб чиқамиз. Маълумотлар 2026-йил ноябрь ҳолатига.

Бу мақола айнан правасиз ҳайдаш ҳақида. Бошқа қоидабузарликлар (тезлик, камар, телефон, маст ҳолда ҳайдаш) жадвали алоҳида мақолада: «Жарималар 2026».

Қисқача: правасиз ҳайдаш жаримаси қанча

Қуйидаги жарималар МЖТК 135-моддаси матнидан олинган (2025-йил 20-февралдаги ЎРҚ-1033-сон қонун таҳрири). Матнни lex.uz сайтида ўқидик. Сўмдаги суммалар — БҲМ 440 000 сўм бўйича ўзимиз ҳисоблаган.

Ҳолат135-моддаБҲМСумма
Гувоҳнома бор, лекин ҳужжат ёнингизда йўқ1-қисм1440 000 сўм
Гувоҳнома йўқ (ҳеч қачон олинмаган)2-қисм52 200 000 сўм
Рулни гувоҳномасиз одамга топширдингиз2-қисм52 200 000 сўм
Гувоҳномадан маҳрум қилинган3-қисм5022 000 000 сўм

2025-йил августдан 2026-йил 31-августгача БҲМ 412 000 сўм эди, шунинг учун 2025-йил ҳақидаги мақолаларда суммалар бошқача (масалан, 5 БҲМ учун 2 060 000 сўм). Ҳозир 440 000 сўм ҳисобида олинг.

Гувоҳнома ҳеч қачон бўлмаган: 5 БҲМ

Энг кўп бериладиган савол: «правасиз машина ҳайдаш жаримаси қанча», яъни гувоҳномангиз умуман йўқ. МЖТК 135-моддаси 2-қисмига кўра, транспорт воситасини ҳайдаш ҳуқуқига эга бўлмаган шахс бошқарса, 5 БҲМ жарима солинади — 2 200 000 сўм.

Худди шу қисм гувоҳномаси бор, лекин айнан шу транспорт турига ҳуқуқ бермайдиганларга ҳам тегишли. Модда матнида: «айнан шу транспорт воситаларини бошқариш ҳуқуқини берувчи ҳужжатлари бўлмаган». Масалан, мотоцикл гувоҳномаси Б тоифадаги енгил машинани ҳайдашга рухсат бермайди.

Аввалроқ бу 5 БҲМ ҳақида асосан ОАВ ёзган эди. Энди уни қонун матни билан текширдик.

Рулни правасиз одамга берсангиз

Худди шу 2-қисмда иккинчи норма ҳам бор: фақат ҳайдовчи эмас, транспорт воситасини бошқаришни ҳайдаш ҳуқуқига эга бўлмаган шахсга «топширган» одам ҳам жавоб беради. Жарима шу — 5 БҲМ.

Машина эгалари буни билиши керак. «Бир айланиб келсин, ҳайдашни билади» — баҳона эмас: одамда гувоҳнома бўлмаса, жавобгарлик сизга ҳам тушиши мумкин. Айниқса ҳали гувоҳнома олмаган, «ўз машинамизда» ўрганаётган яқинлар билан эҳтиёт бўлинг.

Гувоҳнома бўлган, лекин маҳрум қилинган: 50 БҲМ

Ҳайдаш ҳуқуқидан маҳрум қилинган шахс барибир рулга ўтса, бу МЖТК 135-моддасининг 3-қисми: жарима 50 БҲМ, яъни 22 000 000 сўм. Бу гувоҳнома ҳеч қачон бўлмаганларникидан тен баравар кўп.

Ҳуқуқдан, масалан, маст ҳолда ҳайдагани ёки жарима баллари лимитидан ошгани учун маҳрум қилиниши мумкин. Батафсил — жарималар ҳақидаги мақолада. Маҳрум қилиш муддатининг ўзи гувоҳномани қайтармайди: муддат тугагач ўша мақолада тасвирланган тартибдан ўтиш керак.

Такроран ҳайдаш: жиноий жавобгарлик

Маҳрум қилинганлар учун Жиноят кодексида алоҳида модда бор. 261²-модда (худди шу ЎРҚ-1033-сон қонун билан киритилган, 2025-йил 21-февралдан кучда) ҳайдаш ҳуқуқидан маҳрум қилинган шахснинг транспорт воситасини бошқаришини, агар у шундай қилмиш учун маъмурий жазо қўлланилгандан кейин содир этилган бўлса, жазолайди. Суд қуйидагилардан бирини танлайди:

Модда матнини lex.uz сайтида ўқидик. Матнда «бир йил ичида» деган муддат йўқ, ОАВ эса уни ёзади. Шунинг учун қонун сўзига таянинг: маъмурий жазодан кейин худди шу қилмишни такрорласангиз, жиноий жавобгарлик бошланади.

261²-модда фақат маҳрум қилинганларга тегишли. 135-модданинг ўзида такрор учун алоҳида жазо йўқ, шунинг учун ҳар бир ҳолат қайтадан кўрилади. Лекин такрорлаш тавсия этилмайди: ҳар сафар янги жарима, машинани ушлаб туриш ва қонун олдида муаммо.

Гувоҳнома бор, лекин ёнида йўқ: 1 БҲМ ёки жаримасиз

Бу «правасиз ҳайдаш» эмас, гарчи шундай қидиришса ҳам. МЖТК 135-моддаси 1-қисмига кўра, ҳайдаш ҳуқуқи ҳужжати, машина ҳужжатлари ёки ОСАГО полиси ёнингизда бўлмаса, жарима 1 БҲМ — 440 000 сўм.

Лекин муҳим истисно бор. Шу модданинг 4-қисмига кўра, ёнингизда ички ишлар органлари ёки консуллик муассасаси берган биометрик паспорт ёки ID-карта бўлса, гувоҳнома, техник паспорт ва полисни олиб юриш шарт эмас. Демак, ID-картаси бор, лекин гувоҳномани уйда қолдирган ҳайдовчига бу норма бўйича жарима солинмайди. Барибир ҳужжатни ёнингизда олиб юрган маъқул.

Гувоҳнома муддати ўтган бўлса

135-модданинг 1–3-қисмларида муддати ўтган миллий гувоҳнома алоҳида кўрсатилмаган, шунинг учун қайси қисм қўлланишини олдиндан айтмаймиз: буни ваколатли орган ҳал қилади. Амалий маслаҳат оддий: алмаштиришни кечиктирманг. Қачон ва қандай алмаштириш — «Права алмаштириш» мақоласида.

Машинани олиб қўйишадими

Мумкин. МЖТК 291-моддасига кўра, ички ишлар органлари бир қатор моддалар, жумладан 135-модда бузилганда (ОСАГО полиси ёки малака ошириш сертификати бўлмаган ҳолатлар бундан мустасно) транспорт воситасини ушлаб туради ва кўрикдан ўтказади. Ушлаб туриш сабаб бартараф этилгунча ва иш кўрилгунча давом этади. Модданинг бу таҳрири 2026-йил 10-майдан амал қилади (2026-йил 5-февралдаги ЎРҚ-1118-сон қонун).

Машина қаерга олиб кетилиши, сақлаш қанча туриши ва қандай қайтарилишини Вазирлар Маҳкамаси белгилайди (291-модданинг 4-қисми). Бу тариф ва муддатлар текширган манбаларимизда кўрсатилмаган, шунинг учун уларни айтмаймиз.

Камералар ҳам правасиз ҳайдовчиларни қидиради

spot.uz сайтининг 2026-йил 5-март маълумотига кўра, ИИВ юзни таниш камералари онлайн режимда гувоҳномасиз ҳайдовчиларни аниқлаётганини билдирган, правасиз ҳайдаш эса автоматик комплекслар қайд этадиган қоидабузарликлар рўйхатига кирган. Шунинг учун «инспектор тўхтатмайди» деб ўйлаш нотўғри. Манба: spot.uz.

Агар сизни правасиз тўхтатишса

Гувоҳномани қонуний йўл билан қандай олиш мумкин

Жаримадан қўрқмасликнинг энг ишончли йўли — гувоҳнома олиш. Тартиб: автомактабда амалий курс, кейин имтиҳон марказида назария ва амалиёт, сўнгра гувоҳномани расмийлаштириш. Батафсил — «Права олиш тартиби» мақоласида, қадамма-қадам харажатлар эса «Права олиш нархи» мақоласида.

Тошкентдаги «Светофор» автомактабида Б тоифа бўйича тўлиқ курс 6 500 000 сўм туради ва 2,5 ой давом этади: ҳафтасига уч марта 1,5 соатдан, назария онлайн, амалиёт ўзимизнинг автодромда ва шаҳарда. Таълим ҳам, имтиҳон ҳам механикада ўтади. Мактаб ҳар куни 07:00 дан 22:00 гача ишлайди, Тошкентда 10 та филиал бор, хизматлар лицензияланган.

Ҳеч қандай босим йўқ: бир нечта мактаб таклифларини солиштиринг ва шартлари сизга тушунарли бўлганини танланг.

Манбалар: МЖТК, 135 ва 291-моддалар (lex.uz, 2026-йил 10-ноябрда ўқилди); ЖК, 261²-модда (lex.uz, 2026-йил 10-ноябрда ўқилди); spot.uz (2026-йил 5-март). Сўмдаги суммалар БҲМ 440 000 сўм бўйича ҳисобланган. Нормалар ўзгариб туради: тўлашдан ёки баҳсдан олдин lex.uz билан солиштиринг.

Кўп бериладиган саволлар

Правасиз машина ҳайдаш жаримаси қанча?

Ҳайдовчилик гувоҳномаси умуман бўлмаса, МЖТК 135-моддасининг 2-қисми бўйича жарима 5 БҲМ, яъни БҲМ 440 000 сўм бўлганда 2 200 000 сўм. Гувоҳномадан маҳрум қилинган шахс учун шу модданинг 3-қисми бўйича жарима 50 БҲМ (22 000 000 сўм).

Правасиз машина ҳайдаш жаримаси 2026-йилда қанча бўлди?

2026-йил 1-сентабрдан БҲМ 440 000 сўм, шунинг учун 5 БҲМ — 2 200 000 сўм, 50 БҲМ — 22 000 000 сўм. 31-августгача БҲМ 412 000 сўм эди, эски мақолалардаги суммалар шундан фарқ қилади.

Гувоҳнома бор, лекин уйда қолган бўлса жарима қанча?

Ҳайдаш ҳуқуқи ҳужжати ёнингизда бўлмаса, МЖТК 135-моддасининг 1-қисми бўйича жарима 1 БҲМ (440 000 сўм). Лекин биометрик паспорт ёки ID-карта ёнингизда бўлса, гувоҳномани олиб юриш шарт эмас (шу модданинг 4-қисми).

Машинани правасиз одамга берсам нима бўлади?

МЖТК 135-моддасининг 2-қисми бўйича транспорт воситасини бошқаришни ҳайдаш ҳуқуқига эга бўлмаган шахсга топширганлик учун ҳам 5 БҲМ (2 200 000 сўм) жарима назарда тутилган.

Гувоҳномадан маҳрум қилинган одам яна ҳайдаса нима бўлади?

Маъмурий жарима 50 БҲМ (22 000 000 сўм). Агар шундай қилмиш учун маъмурий жазо қўлланилгандан кейин яна ҳайдаса, Жиноят кодексининг 261²-моддаси амал қилади: 50–100 БҲМ жарима, 2 йилгача ахлоқ тузатиш ишлари ёки 2–3 йил озодликдан маҳрум қилиш.

Правасиз ҳайдаганда машинани олиб қўйишадими?

МЖТК 291-моддасига кўра, ички ишлар органлари 135-модда бузилганда транспорт воситасини ушлаб туриши мумкин. Махсус жойга қўйиш ва сақлаш тартибини Вазирлар Маҳкамаси белгилайди.

Гувоҳномани қонуний йўл билан қандай олиш мумкин?

Автомактабда амалий курсни ўтиш, имтиҳон марказида назария ва амалиётни топшириш ва гувоҳномани расмийлаштириш керак. «Светофор»да Б тоифа бўйича тўлиқ курс 6 500 000 сўм, муддати 2,5 ой.

Қўнғироқ қилиш