2026-йил 30-октябрь · Янгиланган: 2026-йил 18-ноябрь · Муаллиф: Мубин Шаҳобов, Светофор автомактаби директори

Амалий имтиҳон: автодром ва машқлар

Права амалий имтиҳон Ўзбекистонда назариядан кейин автоматлаштирилган автодромда топширилади: сиз машинада машқларни бажарасиз, датчиклар ва камералар хатоларни жарима баллари кўринишида қайд этади. Қуйида машина ҳайдаш имтиҳони қандай ўтиши, қандай машқларни бажара олиш кераклиги ва ҳар бирини қандай ишлаб чиқиш, баҳолаш қандай тузилгани, қайта топшириш нархи ва қандай тайёрланиш ҳақида ёздик. Маълумотлар 2026-йил октябрь ҳолатига.

Назария ҳақида алоҳида ёзганмиз: «Назарий имтиҳон». Бу ерда фақат амалиёт ҳақида.

Ҳайдовчилик гувоҳномаси учун амалий имтиҳон қандай ўтади

Амалий имтиҳон механикада топширилади, гувоҳнома эса узатмалар қутисига қараб фарқланмайди. Шунинг учун тайёргарлик ҳам механикада ўтади.

Тартиб шундай: аввал назарияни топширасиз, шундан кейингина амалиётга рухсат берилади. Назария натижаси 2 ой амал қилади. Шу вақт ичида амалиётни топширмасангиз, назарияни қайтадан топширишга тўғри келади. Бу тартиб gov.uz даги имтиҳонлар саҳифасида баён этилган.

Имтиҳон автоматлаштирилган майдончада ўтади. ЙҲХБ хабарига кўра (2022), баҳолаш датчиклар ва камералар ёрдамида, назорат эса масофадан амалга оширилади. ОАВнинг Тошкентдаги биринчи автоматлаштирилган мажмуа ҳақидаги репортажида (2022-йил февраль) айтилишича, назорат хонасида сеансларни кузатишади ва ҳар бир номзоднинг ҳаракат тартиби назорат қилинади. Шунинг учун имтиҳон олувчи билан келишиш ёки хатони тушунтириш имкони йўқ: тизим фактни қайд этади.

Камерали имтиҳон қандай топширилади деб сўрасангиз, жавоб оддий: камерага сиз хавотирда эканингиз фарқсиз, машқ тоза бажарилганми ёки йўқ — шу муҳим.

Светофор автомактаби ўқувчилари имтиҳондан кейин Тошкент имтиҳон маркази олдида
Светофор битирувчилари Тошкент имтиҳон маркази олдида.

Автодромдаги машқлар

ОАВ маълумотига кўра (2025-йил 10-декабрь), амалий имтиҳонда асосий машқ-манёврлар бешта. Қуйида ҳар бири ва уни қандай ишлаб чиқиш ҳақида қисқа маслаҳат.

  1. «Илон». Таёқчалар орасидан ўтиш. Паст ва текис тезликни силкинишсиз сақланг, капот ёнидаги таёқчага эмас, кейингисига қаранг, рулни силлиқ буринг.
  2. Эстакада. Тепаликда тўхташ ва жойидан қўзғалиш. Дебрияжнинг «ушлаш нуқтаси»ни олдиндан топинг ва қўл тормози билан жойидан қўзғалишни машқ қилинг: тепаликда орқага кетиб қолиш янги бошловчиларнинг одатий хатоси.
  3. Параллел парковка. Кўзгулар ва таёқчалар бўйича мўлжалларни танланг, «қўшни» машинадан бир хил масофада яқинлашинг, секин ҳаракат қилинг ва ҳар гал орқага юришдан олдин атрофга қаранг.
  4. Чекланган жойда бурилиш. Рулни паст тезликда, ҳаракат пайтида буринг, «жойида» эмас; машина габаритини кузатинг ва шошилманг: бу ерда кескин ҳаракат ортиқча сониядан ёмонроқ.
  5. Стоп-чизиқ (йўл чизиғи) ёнида тўхташ. Олдиндан ва силлиқ тормозланг, шунда машинанинг олд қисми чизиқдан ошмайди: ЙҲҚ га кўра, тақиқловчи сигналда транспорт воситасининг энг олд нуқтаси стоп-чизиқ устида бўлмаслиги керак.

Имтиҳоннинг тўлиқ схемасида 12 та машқ бор: бу манёврларга старт, пиёдалар ўтиш жойи, 90 градусли бурилишлар, тартибга солинган чорраҳа, темир йўл кесишмаси, тезлашиш бўлаги, авария ҳолатда тўхташ ва финиш қўшилади. Барча рўйхат ва жарима баллари жадвали — «Автодром машқлари ва жарималар» саҳифасида. Машқлар таркиби ва тартиби марказга ва йилга қараб фарқ қилиши мумкин. Майдончанинг жорий схемасини автомактабдаги инструкторингиз айтиб беради, марказ эса ёзилаётганда тушунтиради.

Имтиҳондан олдин нимани ишлаб чиқиш керак

Аниқ рўйхатдан қатъи назар, бу кўникмалар ҳар қандай машқда керак бўлади:

Баҳолаш: 100 балл ва жарима баллари

Баҳолаш 100 балли шкалада олиб борилади: ҳар бир хато учун жарима баллари қўйилади ва улар 100 га етса, имтиҳон топширилмаган ҳисобланади. Баъзан буни тескари тасвирлашади — номзод 100 баллдан бошлайди ва хатолар учун балл йўқотади; маъноси бир хил. Хатоларни датчиклар ва камералар қайд этади, назорат эса масофадан амалга оширилади, шунинг учун натижани тизим белгилайди. Аниқ хатолар ва уларнинг «нархи»ни таҳлил қилиш учун инструкторга мурожаат қилган маъқул: у майдончада кўпинча нима йўқотилишини билади.

Интернетдаги «имтиҳондаги жарима баллари» жадваллари кўпинча Россия ЙҲХБ имтиҳонига тегишли бўлади. Ўзбекистон учун 32 та хатодан иборат жадвални «Автодром машқлари ва жарималар» саҳифасида кўринг, аниқ талабларни эса имтиҳон марказида аниқланг. Йўл камералари қайд этган қоидабузарлик баллари эса — бошқа мавзу, имтиҳонга алоқаси йўқ.

Хулоса: «хавфсиз» хатолар сонини қидирманг. Ҳар бир машқ тоза чиқадиган даражада тайёрланинг, шубҳада эса инструктор ўргатганидек ҳаракат қилинг ва шошилманг.

Шаҳар бўйлаб ҳайдаш ва таълим

Кўп сўраладиган савол: эски имтиҳонлардагидек шаҳарда юриш керакми. Амалий имтиҳон ҳозир автоматлаштирилган майдончадаги машқлар сифатида тасвирланади. Шу билан бирга автомактабда амалий курс мажбурий бўлиб қолади (2026-йил 1-февралдан мажбурий фақат амалиёт, назарияни мустақил ўрганиш мумкин). Танлаган марказингизда йўлга чиқиш бор-йўқлигини ёзилаётганда аниқлаб олинг, шаҳар ҳайдашга эса барибир тайёрланиш керак.

Имтиҳондан кейинги йўлдаги ишонч шаҳардаги дарсларга боғлиқ: белгилар, чорраҳалар, пиёдалар ва бошқа машиналар майдончага сиғмайди. Шунинг учун «Светофор»да амалиёт ҳам автодромда, ҳам шаҳарда ўтади.

Тошкентда амалий имтиҳонни қаерда топширилади

Амалиётни автоматлаштирилган автодроми бўлган лицензияли ягона имтиҳон марказлари ва ЙҲХБ бўлинмалари қабул қилади. Сана ва марказни марказнинг кабинетида онлайн ёзилишда танлайсиз. Манзиллар ва иш жадвали ўзгариб туради, шунинг учун жорий маълумотни танлаган марказнинг сайтидан олинг.

Ариза қандай топширилиши ва қандай ҳужжатлар кераклигини билмасангиз, «Права олиш тартиби» мақоласидан бошланг. Ҳужжатлар ва маълумотномалар алоҳида ҳужжатлар ҳақидаги мақолада.

Топшира олмадингиз: қайта топшириш

Биринчи уринишда топшира олмаслик сизни «яроқсиз» қилмайди. gov.uz маълумотига кўра, қайта топшириш 7 кундан олдин эмас. Назария натижаси ҳали амал қилаётган бўлса (2 ой), фақат амалиётни қайта топширасиз.

Танаффусдан оқилона фойдаланинг: инструктордан хато қилган машқни таҳлил қилишни сўранг ва айнан шуни ишлаб чиқинг.

Имтиҳон ва қайта топшириш нархи

Тарифни марказ белгилайди ва у ўзгариши мумкин, шунинг учун жорий нархномани текширинг:

Натижада иккала имтиҳонга 3 млн сўм маблағ ажратиш керак. Аниқ тарифни марказда ёзилаётганда кўрасиз. Умумий харажатлар «Права олиш нархи» мақоласида.

Амалий имтиҳонни биринчи уринишда топшириш

Кафолат ҳеч кимда йўқ, «аниқ топширамиз» деб ваъда қилиш эса эҳтиёт бўлиш сабаби. Лекин имкониятни ошириш мумкин.

  1. Машқларни автоматизмгача ишлаб чиқинг. Имтиҳонда хавотир бўлади, шунинг учун ҳаракатлар ўйламасдан чиқиши керак.
  2. Майдончанинг тузилишини сўранг. Инструктордан машқларни имтиҳондан олдин қаерда кўриш мумкинлигини аниқланг.
  3. Маршрутни симуляторда босиб ўтинг. Бепул автодром 3D-симуляторида машқларни тартиб билан бажариб, жарима баллари нима учун қўйилишини кўриш мумкин.
  4. Шошманг. Машқларда тезлик керак эмас, аниқлик ва силлиқлик керак.
  5. Асосни унутманг: камар, кўзгулар, бурилиш кўрсаткичи, қўл тормози.
  6. Олдинроқ келинг. Хотиржам бошланиш кечаги охирги машқдан кўра муҳимроқ.
  7. Ухлаб, овқатланиб келинг. Чарчоқ ва очлик аниқликка таъсир қилади.
  8. Машқда хато қилсангиз, қотиб қолманг. Кейингисига эътибор беринг: ваҳима янги хатоларни йиғади.

Хавотирни қандай енгиш мумкин

Амалиёт олдидан хавотир табиий. Таниш муҳит ёрдам беради: машқларни қанча кўп бажарган бўлсангиз, имтиҳонда шунча хотиржам бўласиз. Бошлашдан олдин тўхтаб, ўтиришни ва кўзгуларни текширинг, нафас олинг. Бошқа номзодлар билан ўзингизни солиштирманг: ҳар кимнинг суръати бор.

Имтиҳон куни тартиби

Ҳар бир марказнинг ўз тафсилотлари бор, лекин умумий мантиқ бир хил:

  1. Олдиндан келинг ва аризадаги сана, вақт, манзилни текширинг.
  2. Шахсни тасдиқловчи ҳужжатни олинг — паспорт ёки ID-карта. Яна нима кераклигини марказингиз айтади.
  3. Жойида рўйхатдан ўтинг ва навбатингизни кутинг.
  4. Машинага ўтиргач, ўриндиқ, кўзгулар ва камарни созланг, кейин бошланг.
  5. Натижани билиб олинг. Топширган бўлсангиз — кейинги қадам сертификат ва гувоҳнома.

Имтиҳон кунига муҳим ишлар режалаштирманг: тинч бош охирги кечки такрордан кўп нарса беради.

Одатий хатолар

Амалиётда кўпинча камарни тақишни, кўзгуларни созлашни ёки бурилиш кўрсаткичини унутишади, машқни шошиб бажаришади, нигоҳни фақат машина олдига қаратишади. Буларнинг барчаси машғулотларда одат қилиб олинса, имтиҳонда ўзи чиқади.

Топширгандан кейин нима бўлади

Иккала қисмни топширгач, 1 йил амал қиладиган сертификат оласиз. Уни Давлат хизматлари марказида гувоҳномага алмаштирасиз: тайёрлаш муддати 3–10 кун, my.gov.uz орқали — тўловдан кейин 1–3 кун (2025-йил декабрь ҳолатига). Гувоҳнома учун давлат божи 2 БҲМ, яъни 880 000 сўм (БҲМ 2026-йил 1-сентябрдан 440 000 сўм); бож БҲМ га боғлиқ, шунинг учун суммани my.gov.uz да текшириб олинг. Гувоҳноманинг ўзи 10 йил амал қилади, алмаштириш тафсилотлари — «Права алмаштириш» мақоласида.

Амалий имтиҳонгача қанча ўқиш керак

Амалиёт соатларининг ягона меъёри қонунда йўқ: муддат автомактабга ва сизнинг суръатингизга боғлиқ. Тошкентда курс одатда 2–3 ой давом этади, «Светофор»да — 2,5 ой. Ўқиш муддати ҳақида батафсил «Автомактабда қанча ўқилади» мақоласида ёздик. Умуман, машғулотлар қанчалик мунтазам бўлса, машқлар шунчалик яхши мустаҳкамланади.

Манбалар: kun.uz (февраль 2022), kun.uz (декабрь 2025)

«Светофор» автомактабида ўқиш

Тошкентдаги «Светофор» автомактаби Б тоифа бўйича таълим механикада, хоҳласангиз — автоматда қўшимча машғулотлар (шартларини администратордан сўранг). Тўлиқ курс — 6 500 000 сўм, муддати 2,5 ой, дарслар ҳафтасига 3 марта, ҳар бири 1,5 соат, назария онлайн, амалиёт автодромда ва шаҳарда. Тошкентда 10 та филиал бор. Батафсил маълумот бош саҳифада, нархлар — «Светофор» автомактаби нархлари саҳифасида.

Кўп бериладиган саволлар

Права амалий имтиҳон қандай ўтади?

Амалий имтиҳон назариядан кейин автоматлаштирилган автодромда топширилади. Баҳолаш датчиклар ва камералар орқали, назорат масофадан амалга оширилади. Сиз машинада машқларни бажарасиз, хатолар жарима баллари билан қайд этилади. Амалий имтиҳон механикада топширилади: автомат учун алоҳида имтиҳон ёки гувоҳнома йўқ.

Амалий имтиҳонда қандай машқлар бўлади?

2025-йил декабрь ҳолатига: «илон», эстакада (тепаликда тўхташ ва жойидан қўзғалиш), параллел парковка, чекланган жойда бурилиш ва стоп-чизиқ ёнида тўхташ. Имтиҳон схемасида жами 12 та машқ бор: бу манёврларга старт, пиёдалар ўтиш жойи, 90 градусли бурилишлар, тартибга солинган чорраҳа, темир йўл кесишмаси, тезлашиш, авария ҳолатда тўхташ ва финиш қўшилади. Таркиб ва тартиб марказга қараб фарқ қилиши мумкин, жорий схемани автомактаб инструктори айтиб беради.

Амалий имтиҳон қандай баҳоланади?

100 балли шкала бўйича: ҳар бир хато учун жарима баллари қўйилади ва улар 100 га етса, имтиҳон топширилмаган ҳисобланади. Хатоларни датчиклар ва камералар қайд этади, назорат масофадан амалга оширилади, шунинг учун натижани тизим белгилайди, имтиҳон олувчи билан келишув эмас.

Амалий имтиҳонда шаҳар бўйлаб ҳайдаш борми?

Амалий имтиҳон автоматлаштирилган автодромдаги машқлар сифатида тасвирланади. Шаҳар бўйлаб ҳайдаш автомактабдаги таълимга киради, у ерда амалиёт мажбурий. Танлаган марказингизда йўлга чиқиш бор-йўқлигини ёзилаётганда аниқлаб олинг.

Амалий имтиҳонни қачон қайта топшириш мумкин?

gov.uz маълумотига кўра, 7 кундан олдин эмас. Назария натижаси амал қилиб турган 2 ой ичида фақат амалиётни қайта топширасиз.

Тошкентда амалий имтиҳонни қаерда топширилади?

Автоматлаштирилган автодроми бўлган лицензияли ягона имтиҳон марказларида ва ЙҲХБ бўлинмаларида. Марказ, манзил ва санани онлайн ёзилишда танлайсиз.

Амалий имтиҳон ва қайта топшириш қанча туради?

2026-йил 6-январдан назария 1 500 000 сўм, амалиёт 1 500 000 сўм (жами 3 млн сўм), қайта топшириш — ҳар бир имтиҳон учун 1 600 000 сўм (spot.uz, 2026-йил 7-январь; аввал 1 млн ва 1,2 млн). Аниқ тариф марказда ёзилаётганда кўринади.

Амалий имтиҳонни биринчи уринишда қандай топшириш мумкин?

Машқларни автоматизмгача ишлаб чиқинг, имтиҳонда шошманг, қоидаларга риоя қилинг, камар ва кўзгуларни унутманг. Топширишга кафолат бермайди ҳеч ким, лекин хотиржам тайёргарлик ёрдам беради.

Қўнғироқ қилиш