2026-йилда гувоҳнома ва автомактабларда нима ўзгарди
2026-йилда права олишда нима ўзгарди? Асосийси: 2026-йил 1-февралдан А ва Б тоифалари учун автомактабда назария дарсларига қатнаш мажбурий эмас, лицензияли автомактабда амалий ўқиш эса ҳамон мажбурий. Назарий ва амалий имтиҳонлар аввалгидек топширилади. Қуйида фақат тасдиқланган ўзгаришлар ҳужжат рақамлари билан, 2026-йил ноябрь ҳолатига, ҳамда ҳозирча тасдиқлай олмаган нарсаларимиз келтирилган.
- Қисқача асосийси
- Автомактабда назария мажбурий эмас
- Амалиёт мажбурий бўлиб қолди
- Қоғоз ўрнига электрон ҳужжатлар
- Янги А1 тоифа
- Имтиҳон нархлари билан нима
- Камералар, баллар ва гувоҳномасиз ҳайдовчилар
- Ҳозирча расман тасдиқланмаган нарсалар
- Амалдаги қоидаларни қаерда текшириш керак
- Права олмоқчи бўлсангиз, нима қилиш керак
- «Светофор» автомактабида қандай
- Кўп бериладиган саволлар
Қисқача асосийси
| Сана | Нима ўзгарди | Ҳужжат |
|---|---|---|
| 15.10.2025 | Ўқишни тугатганлик ҳақида ягона электрон гувоҳнома | ВМ қарори №642 |
| 01.01.2026 | А1 тоифа (мопед ва скутер): ўқишсиз, фақат имтиҳонлар | ВМ қарори №676 |
| 06.01.2026 | Имтиҳон марказларининг янги тарифлари (оператор) | Оммавий оферта |
| 01.02.2026 | А ва Б учун назария мажбурий эмас, амалиёт мажбурий, амалиёт маълумотномаси электрон | ВМ қарори №676 |
| 01.04.2026 | Камералар қайд этган қоидабузарликлар учун жарима баллари | ВМ қарори №676 |
| 01.09.2026 | БҲМ 440 000 сўм, давлат божи ва жарималар шундан ҳисобланади | Президент Фармони №ПФ-115, 23.06.2026 |
Автомактабда назария мажбурий эмас
Вазирлар Маҳкамасининг 2025-йил 25-октябрдаги №676-сонли қарори 2025-йил 27-октябрда кучга кирди, А ва Б тоифалари бўйича ўқиш нормалари эса 2026-йил 1-февралдан амал қила бошлади. Ўқув дастурининг назариясини энди мустақил ёки онлайн ва офлайн курсларда ўрганиш мумкин, автомактабда унга қатнаш шарт эмас (lex.uz даги матн).
Амалда бу нимани англатади:
- қоидаларни уйда видео дарслик ва ЙҲҚ онлайн тести орқали ўрганиш мумкин;
- назарий имтиҳон жойида: 20 та савол, 25 дақиқа, камида 18 та тўғри жавоб керак. Батафсил — «Назарий имтиҳон» мақоласида;
- назария натижаси 2 ой амал қилади: шу вақт ичида амалиёт топширилмаса, назария қайтадан топширилади.
Амалиёт мажбурий бўлиб қолди
Амалий машғулотлар тўлиқ лицензияли давлат ёки нодавлат ташкилотда ўтилиши шарт. Шундан кейин амалиётдан ўтганлик ҳақидаги маълумотнома электрон шаклда шаклланади, уни ўзингиз топширмайсиз. А ва Б тоифалари гуруҳларини ЙҲХХ да рўйхатдан ўтказиш бекор қилинган (yuz.uz хабари, 03.02.2026).
Хулоса оддий: Б тоифа гувоҳномасини автомактабсиз тўлиқ олиб бўлмайди, фақат назария дарсларига қатнамаслик мумкин. Бу савол алоҳида ёритилган: «Автомактабсиз права олиш мумкинми».
Амалий имтиҳон автоматлаштирилган автодромда, механикада топширилади. У ерда қандай машқлар бўлиши — «Амалий имтиҳон: автодром» мақоласида, машқ қилиш учун эса автодромнинг 3D симулятори бор.
Қоғоз ўрнига электрон ҳужжатлар
2025-йил 15-октябрдаги №642-сонли қарорга кўра, ўқишни тугатганлик ҳақидаги гувоҳнома энди ягона электрон шаклда. У имтиҳон комиссияси баённомаси асосида ЙҲХХ тизимининг e-avtotaʼlim.uz модулида автоматик шаклланади, бунинг учун йиғим олинмайди. Имтиҳон ташкилотлари уни реал вақтда кўришади, имзо ва муҳр ўрнига QR-код қўйилади. Нусхасини топшириш шарт эмас.
Гап ўқиш ҳақидаги ҳужжат ҳақида, ҳайдовчилик гувоҳномасининг ўзи ҳақида эмас. Гувоҳнома пластик бўлиб қолади, уни имтиҳонлардан кейин ДХМ ёки my.gov.uz орқали расмийлаштиришади. Бутун йўл — «Права олиш тартиби» мақоласида.
Янги А1 тоифа
2026-йил 1-январдан мопед ва скутерлар (двигатель ҳажми 25 см³ гача, қувват 0,25 кВт гача, тезлик 25 км/соатгача) учун автомактабда ўқиш талаб қилинмайди, фақат имтиҳонларни топшириш кифоя. Назарияда чегара пастроқ: 20 тадан 16 та тўғри жавоб. Б тоифага бу тааллуқли эмас.
Имтиҳон нархлари билан нима
Имтиҳон марказлари операторининг оммавий офертасига кўра (Спот ёзган: 07.01.2026), 2026-йил 6-январдан қуйидаги тарифлар амал қилади:
- назарий имтиҳон — 1,5 млн сўм (аввал 1 млн);
- амалий имтиҳон — 1,5 млн сўм (аввал 1 млн);
- ҳар бир имтиҳонни қайта топшириш — 1,6 млн сўм (аввал 1,2 млн).
Бу тижорат операторининг нархлари, ягона давлат тарифи эмас, шунинг учун аниқ суммани ёзилаётганда кўринг. Гувоҳнома бериш учун давлат божи 2026-йил 1-сентябрдан 2 БҲМ (880 000 сўм), уни «Права олиш нархи» мақоласида кўриб чиққанмиз. 2026-йил 1-сентябрдан БҲМ 440 000 сўм (Президентнинг 23.06.2026 даги №ПФ-115 Фармони).
Камералар, баллар ва гувоҳномасиз ҳайдовчилар
Яна икки ўзгариш энди имтиҳонга эмас, ундан кейинги ҳаётга тааллуқли.
- Камералардан жарима баллари. №676-сонли қарорга кўра, 2026-йил 1-апрелдан камералар қайд этган қоидабузарликлар учун баллар фуқаролик-ҳуқуқий асосда автомобиль эгаси ёки фойдаланувчисига боғланади. Бунинг учун ИИВ «Е-жаримабалл» модулини ишга тушириши керак эди.
- Юзни таниш камералари. kun.uz нинг 05.03.2026 даги хабарига кўра, магистралларда синов тартибида (23.02–03.03.2026) гувоҳномасиз ва гувоҳномадан маҳрум этилган ҳайдовчилар аниқланган. Гувоҳномасиз ҳайдаш учун 50 БҲМ жарима назарда тутилган (МЖтК 135-модда, 3-қисм).
Жарималар, баллар ва гувоҳномадан маҳрум қилиш ҳақида алоҳида мақола бор: «Жарималар».
Ҳозирча расман тасдиқланмаган нарсалар
Тахмин қилгандан кўра, нимани билмаслигимизни айтган яхши.
- Ўқишнинг минимал муддати ва соатлари. Аввал низомда Б тоифа учун камида 18 ҳафта ўқиш ёзилган эди. 2026-йил 1-февралдан назарияга қатнаш мажбурий эмас, муддат ва соатлар нормаси ўзгарган-ўзгармагани матнда аниқ кўрсатилмаган. Эски рақамларга таянманг: 2026-йилда талаблар ўзгарган, амалдаги шартларни автомактаб ва имтиҳон марказидан аниқланг. «Светофор» курси 2,5 ой давом этади.
- Йўл ҳаракати қоидалари. ЙҲҚнинг ўзида 2024–2026-йилларда сезиларли ўзгариш йўқ.
- 2026-йилда №408-сонли қарорга киритилган тузатишлар. lex.uz даги изоҳларга кўра, 20.01.2026 (№11), 30.03.2026 (№125) ва 13.10.2026 (№563) тузатишлари бор. Охиргиси Д тоифа бўйича ўқишга оид, Б тоифага алоқаси йўқ. Қолганларининг мазмунини ўқимадик ва улар ҳақида ҳеч нарса даъво қилмаймиз.
- Рақамли гувоҳнома. ОАВ маълумотларига кўра, йўл полицияси ҳамон қоғоз ҳужжатларни талаб қилади. Асл нусхаларни олиб юринг.
Амалдаги қоидаларни қаерда текшириш керак
Қоидалар йил давомида ўзгариб туради, шунинг учун мақола ҳам, ҳар қандай бошқа манба ҳам охирги тасдиқ бўлолмайди. Ишончли текшириш йўли оддий:
- ҳужжатнинг ўзини lex.uz да очинг: юқорида №676 ва №642 учун ҳаволалар бор;
- имтиҳон марказида ёзилаётганда тариф ва талаб қилинадиган ҳужжатларни аниқланг: тарифлар операторга қараб фарқ қилиши мумкин;
- автомактабдан амалиёт муддати, жадвал ва электрон маълумотнома қандай расмийлаштирилишини сўранг;
- нархлар ва давлат божи учун расмий хизмат ойнасида, my.gov.uz да суммани тўловдан олдин кўринг.
Энг муҳими — оммавий чатлардаги миш-мишларга ишонмаслик. Масалан, «права бир ойда олинади» ёки «амалиётни хусусий инструкторда ўтиш мумкин» деган гаплар ҳеч бир расмий манбада тасдиқланмаган. Муддатлар ҳақида кўпроқ билмоқчи бўлсангиз, «Автомактабда қанча ўқилади» мақоласи ёрдам беради.
Права олмоқчи бўлсангиз, нима қилиш керак
- Назарияни қандай ўрганишни ҳал қилинг: мустақил ёки мактаб билан. Мустақил тайёргарлик учун видео дарслар ва тестлар мос келади.
- Лицензияли автомактабда амалиётга ёзилинг. Бу мажбурий қадам.
- Амалдаги талаб ва тарифларни мактабдан ва имтиҳон марказида ёзилаётганда аниқланг: 2026-йилда улар ўзгарган.
- Аввал назарияни, кейин 2 ой ичида амалиётни топширинг.
Мактаб танлаётган бўлсангиз, «Тошкентда автомактабни қандай танлаш керак» мақоласи фойдали бўлади.
Манбалар: lex.uz, №676-сонли қарор; lex.uz, №642-сонли қарор; kun.uz (27.10.2025); anhor.uz (30.10.2025); spot.uz (07.01.2026). Маълумотлар 2026-йил ноябрь ҳолатига.
«Светофор» автомактабида қандай
Тошкентдаги «Светофор» автомактаби Б тоифа бўйича ўқитади. Асосий курс механикада ўтади, хоҳласангиз, автоматда қўшимча машғулотлар олишингиз мумкин. Тўлиқ курс — 6 500 000 сўм, муддати 2,5 ой, ҳафтасига уч марта 1,5 соатдан, назария онлайн, амалиёт автодромда ва шаҳарда ўтади. Мактаб ҳар куни 07:00 дан 22:00 гача ишлайди, Тошкентда 10 та филиал бор. Шартлар ва бўш гуруҳларни администратордан аниқланг: ариза қолдириш ёки «Светофор» автомактаби нархларини кўриш мумкин, батафсил — бош саҳифада.
Кўп бериладиган саволлар
2026-йилда гувоҳнома олишда нима ўзгарди?
2026-йил 1-февралдан А ва Б тоифалари учун автомактабда назария дарсларига қатнаш мажбурий эмас, лицензияли автомактабда амалиёт эса мажбурий. Амалиёт ҳақидаги маълумотнома электрон шаклда шаклланади, ЙҲХХ да гуруҳларни рўйхатдан ўтказиш бекор қилинган. Имтиҳонлар имтиҳон марказида аввалгидек топширилади.
2026-йилда автомактабда назарияга қатнаш шартми?
Йўқ. 2026-йил 1-февралдан А ва Б тоифалари учун назарияни мустақил, онлайн ёки курсларда ўрганиш мумкин. Назарий имтиҳон эса барибир топширилади: 20 та савол, 25 дақиқа, камида 18 та тўғри жавоб.
2026-йилда автомактабсиз гувоҳнома олиш мумкинми?
Тўлиқ автомактабсиз мумкин эмас: амалий машғулотлар лицензияли ташкилотда ўтилиши шарт. Назария дарсларига қатнамасдан эса мумкин.
2026-йилда имтиҳонлар қимматлашдими?
Имтиҳон марказлари операторининг оммавий оферта шартларига кўра, 2026-йил 6-январдан назария ва амалиёт 1,5 млн сўмдан (аввал 1 млн), ҳар бир имтиҳонни қайта топшириш 1,6 млн сўм. Бу тижорат операторининг нархлари, амалдаги тарифни ёзилаётганда аниқлаштиринг.
1-апрель 2026-йилдан камералар бўйича жарима баллари нима?
№676-сонли қарорга кўра, камералар қайд этган қоидабузарликлар учун жарима баллари 2026-йил 1-апрелдан ҳисобланади. Баллар фуқаролик-ҳуқуқий асосда автомобиль эгаси ёки фойдаланувчисига боғланади. Жазолар ҳақида батафсил — жарималар мақоласида.
Назарий имтиҳон формати 2026-йилда ўзгардими?
Биз топган ҳужжатларда ўзгариш йўқ: 20 та савол, 25 дақиқа, Б тоифа учун камида 18 та тўғри жавоб. 20 тадан 16 та чегараси фақат А1 тоифаси учун жорий этилган.
2026-йилда рақамли гувоҳнома билан юриш мумкинми?
Бунга таянмаслик керак. ОАВ маълумотларига кўра, йўл полицияси ҳамон қоғоз (жисмоний) ҳужжатларни талаб қилади, шунинг учун асл нусхаларни олиб юринг.